In onze manier van thuisonderwijs gebruiken we van alles wat: echte schoolboeken voor wiskunde, een moestuin en veel musea voor aanschouwelijk onderwijs en nog veel meer waarover je op het weblog kunt lezen. Rechts in de kantlijn kun je per vak of thema zoeken in de ‘onderwerpenwolk’.
Maar ik laat me in het bijzonder inspireren door de Charlotte Masonmethode, een omvangrijke stroming binnen het thuisonderwijs. De methode is vernoemd naar de Britse Charlotte Mason die er voor haar tijd (eeuwwisseling 19e-20e eeuw) revolutionaire onderwijsfilosofieën op na hield en deze ook verwezenlijkte.
Een belangrijk onderdeel in haar onderwijs is het gebruik van zogenaamde living books. Charlotte Mason bedoelde daarmee dat kinderen in plaats van ‘droge’ tekstboeken moesten leren uit ‘levende’ boeken die de tand des tijds hebben of kunnen doorstaan. Dus geen zakelijke opsomming van feiten, maar echte verhalen die je meeslepen en interesseren. Klassiekers, geschreven door bezielde auteurs die hun ideeën con amore overbrengen.
In het thuisonderwijs betekent dit dat je voor zoveel mogelijk vakken zulke living books gebruikt. Voor het vak geschiedenis gebruiken we geen lesboek van de educatieve uitgeverij waarin stukjes en beetjes geschiedenis staan, maar een boek waarin de geschiedenis in mooie verhalen chronologisch verteld wordt, van Prehistorie tot nu (zoals De wereldgeschiedenis in een notedop van Hillyer of Lang geleden… van Arend van Dam). Bij ieder tijdvak lezen we boeken over die tijd. Over de Oudheid lezen we Griekse en Romeinse mythen, maar ook Asterix en Obelix, over Floris V lezen we Schildknaap op het Muiderslot.
En we bekijken meer bronnen over hetzelfde onderwerp: schoolplaten in mooie boeken als Historisch Tableau en Gulden sporen, of de stripboekenreeks Van nul tot nu. Voor aardrijkskunde lezen we onder meer Niels Holgerssons wonderbare reis en De kinderen van Bolderburen als het over Zweden gaat en de Kleine Huisserie als we het over de pioniers in de Verenigde Staten hebben.
Er bestaat geen eenduidige definitie van het ‘levendige’ van de living books. Dus voor boeken die hun levendige aspect nog niet bewezen hebben omdat ze te jong zijn om als klassieker gekenmerkt te worden, vallen we noodgedwongen terug op schimmige omschrijvingen als ‘mooi geschreven’, ‘ontroerend’ of ‘literair’. Ik ga uit van boeken die je in het hart raken. De definitie is even schimmig, maar het is niet anders. Hier staat een rijtje van zulke boeken.
Een thuisonderwijscollega schreef hier een uitgebreid, Nederlandstalig artikel over Charlotte Mason en de methode die naar haar vernoemd is.
