Van alle markten thuis

Philip en Jet genieten al een paar weken van onderstaand filmpje. Het wordt gespeeld door Michael Rosen, schrijver van de klassieker We gaan op berenjacht en het werd vertoond in het Britse kinderboekenmuseum Seven Stories in Newcastle.  

Naast de boeken waar ik vorige maand (hier) al over schreef, lezen we ook dikwijls Engelstalige boeken die we al in het Nederlands kennen, zoals deze Berenjacht.

Overigens willen de kinderen de laatste week liever Duits leren (het zal de tijd van het jaar wel zijn, zie mei 2007), dus lezen we momenteel Elefant und Krokodil van Max Velthuijs, die we in het Nederlands kunnen dromen. Verder nog een aantal andere leuke Duitse prentenboeken gevonden in de bibliotheek, waaronder het gedicht Du bist da, und ich bin hier  van Franz Wittkamp. Leuk hoor. En goed om mijn eigen uitspraak van het Duits weer eens op te putzen.

Om straks ten volle gebruik te kunnen maken van de overvloed aan Engelstalige boeken en websites proberen we de kinderen alvast een beetje Engels te leren. Dat willen ze zelf ook graag, voornamelijk om de Star Warssimulaties zo realistisch mogelijk te maken: ’I sense lord Vader is in danger’ en natuurlijk: ‘May the Force be with you’.

Een taal leren gaat het beste door hem gewoon te spreken, bijvoorbeeld met je Engelstalige vriendjes en hun ouders, maar die zijn niet altijd bij de hand. Daarom praten we soms Engels aan het ontbijt en kijken we naar kinderprogramma’s van de BBC zoals Step Inside, Balamory en Something Special.

En we lezen Engelse boeken. Voornamelijk prentenboeken met mooie illustraties en weinig tekst per bladzijde, en als het even kan ook nog op rijm, want dat blijft lekker hangen. De eerste paar keer vertaal ik na iedere paar regels, maar als we de boekjes een paar keer gelezen hebben, is dat niet meer nodig.

Het bulkt natuurlijk van de websites met Engelstalige kinderboeken, maar hieronder de boeken die er wat ons betreft en voor ons doel tussenuit springen.

Lost in the woods van Carl Sams II and Jean Stoick. Verhaal over een pasgeboren reekalfje in het bos, met beeldschone foto’s. 

Mog, the forgetful cat van Judith Kerr. Tijdloze lotgevallen van de aandoenlijke, oenige Mog. We hebben de editie met luistercd en die heeft wel meerwaarde, vind ik. Gezellig voor in de auto.

Madeline, door Ludwig Bemelmans. Schreef ik al eerder over in dit stukje, en we hebben het boek inmiddels in huis. Grote illustraties en een paar regels rijmtekst per bladzijde, heerlijk voorlezen.

Playtime rhymes van Sally Gardner. We hebben een paar boeken met Angelsaksische bakerrijmpjes en deze gaat vaak mee in de auto vanwege de cd die erbij zit. De kinderen kunnen meelezen in het boek en de liedjes zijn parent friendly gezongen zonder snoeiharde synthesizermuziek. Het boek bevat een stuk of veertig succesnummers (’Old MacDonald’), gebarenliedjes (’Pat-a-cake’), aftelrijmpjes (’Ten in the bed’) en minder bekende liedjes zoals ‘Dinosaur soup’, die Philip veel draaide in zijn prehistorische fase:

The cat in the hat en The cat in the hat comes back van Dr. Seuss. Niet voor niets klassiekers. Wij hebben ze in een verzamelband onder de titel The complete cat in the hat, maar er zijn sinds 1957 zoveel uitgaven geweest dat je een royale keus hebt een editie te nemen die je aanspreekt.

King Bidgood’s in the bathtub van Audrey Wood. Leest lekker voor dankzij de repetitieve zinnen. De tekeningen zijn expressief en er is veel op te zien. Opvallend vind ik dat het verstrijken van de tijd zo fraai is weergegeven door kleurgebruik en lichtinval. Dat laatste zie je ook mooi in The napping house, een ander prentenboek van dezelfde auteur. 

Hush little baby  van Sylvia Long.
Een innemende, tedere variant op het wiegenliedje met dezelfde titel. Hier belooft de moeder haar kind geen diamond ring, maar een prachtige zonsondergang. Bij voorkeur zingend voordragen.
Cato is er dol op, en ik ook.

En dan nog een gouden tip om al dat moois aan te schaffen: The Book Depository. Engelstalige boeken, uitstekende service, goedkoop en (tadaa) zónder verzendkosten. Je kunt altijd even vergelijken met andere boekhandels en je moet de ponden even omrekenen naar euro’s, maar doorgaans is The Book Depository het best geprijsd. 

Ik erger me al jaren aan het verkeerde gebruik van spaties in teksten overal. Woorden tot drie lettergrepen gaan meestal nog net goed, maar zodra de samenstellingen wat langer worden, lijkt het wel of mensen er maar een gooi naar doen.

De opmars van het Engels en dat affreuze managementsjargon helpen daar natuurlijk niet bij. De meeste Engelse samenstellingen worden los geschreven en Hollanders gaan er prat op de Angelsaksische grammatica uitstekend te beheersen - de vaderlandse daarbij uit het oog verliezend.

Tot mijn enorme vreugde ontdekte ik vorig jaar het platform Signalering Onjuist Spatiegebruik. Ik had er ik al een poosje niet op gekeken, maar nu ik hem weer tevoorschijn haalde, hebben we met de kinderen zitten gieren om de fratsen die mensen uithalen. Met spatie staat er namelijk vaak iets heel anders dan zonder.

Deze bijvoorbeeld

 

of hier

De website staat vol prachtige voorbeelden, maar om deze drie heb ik me vooral dankzij de onderschriften tranen gelachen. Ze gaan over een winterjas,  een legging en een batterij.

Voor Philip en Jet was dit nummer een, dus die zet ik er als uitsmijter onder:

Hier zijn de links naar de originele foto’s en teksten van de afbeeldingen die ik van de website geplukt heb: het naakmodel, de binnenband en het blindengeleidepad.

Vrijdag waren we op bezoek bij een nieuwe thuisonderwijsfamilie in onze regio; een paar maanden geleden zijn ze vanuit de VS naar Nederland gekomen. Omdat ongeveer 2,2 procent (zo’n twee miljoen) van de Amerikaanse kinderen in de schoolleeftijd thuisonderwijs krijgt en dat percentage onder expats allicht nog wat hoger ligt, kunnen we steeds meer buitenlandse thuisonderwijzers verwelkomen.

Het was heel gezellig; zij hebben drie kinderen van ongeveer dezelfde leeftijd als de onze. We hebben samen gegeten, gepraat, voorgelezen en gespeeld en Philip en Jet waren blij verrast dat Halli Galli universeel is. 

In hun boekenkast kwam ik een enig boek tegen. Het is in Amerika al generaties bekend en populair, maar hier had ik het nog niet eerder gezien: Madeline van Ludwig Bemelmans. Schattige tekeningen met klinkende rijmtekst over een Parijs kostschoolmeisje. De eerste regels van het boek zijn legendarisch:

‘In an old house in Paris that was covered with vines,
lived twelve little girls in two straight lines.
In two straight lines they broke their bread,
and brushed their teeth and went to bed.
They smiled at the good, and frowned at the bad,
and sometimes they were very sad.’
 
Het is nooit in het Nederlands vertaald en daarom zet ik het niet op het boekenlijstje, maar op deze manier moffel ik het er toch even tussen. Erg leuk om Nederlandse kinderen Engels te leren. Ik wil hem graag op onze plank naast The Cat in the Hat en My Little Rhyme and Verse Treasury.

Philip en Jet kenden het brailleschrift vooral uit de dierentuin. Daar staat naast de reguliere informatiebordjes ook een aantal bordjes met een vertaling in braille. Ze vonden het fascinerend, vooral het bordje bij de kangoeroes, want daar staat ook bronzen kangoeroe naast om te aan te raken; een blinde kan immers de dieren aan de andere kant van het hek niet zien.

Het leverde meestal mooie gesprekken op, veel empathie, de kinderen probeerden zich in te leven in de wereld van iemand die niet kan zien. Ze oncijferden een paar letters van het brailleschrift en stonden er even bij stil dat het niet altijd vanzelfsprekend is dat je zomaar kunt rennen, horen of zien.

En nu is er een mooi boek uit van Nijntje dat daar ook rekening mee houdt. De wereld van Nijntje is een groot kartonnen boek, dat je kunt lezen en bevoelen. De tekst staat zowel in drukletters als in braille en de tekeningen kun je betasten. De contouren zijn verhoogd, waardoor je Nijntje kunt aanraken, en er zijn bijzondere materialen gebruikt, zodat je kunt voelen dat een ijsje plakkerig is en dat Betje Big een muts breit van zachte schapenwol. Voorin staat het braillealfabet (’Nijntje kan al lezen’); Philip en Jet overhoren elkaar nu woordjes in braille. Bovendien zit er een cd bij met verhaaltjes. Tot Jettes grote vreugde staat op de cd ook het dansliedje dat veel op haar balletles gedraaid werd: ‘Twee pasjes naar voren, en één pasje terug…’ - er is al menige zwier door de huiskamer gedaan.

Hier staat de link naar een kortingsbon van de Rabobank (opent als pdf-je) waarmee je het boek voor tien euro inclusief verzendkosten kunt bestellen.*) En anders is het voor een luttele veertien vijfennegentig in de boekhandel verkrijgbaar.

Het toeval wilde dat ik een paar weken geleden in de bibliotheek een hoorspel tegenkwam over het leven van Louis Braille. Het is uit 1952 en stond op de uitstallingstafel om weer eens opgemerkt te worden. ’Hee’, zei Jet toen de eerste zinnen van het verhaal door de autoboxen klonken, ‘die meneer heeft dezelfde naam als de bordjes in de dierentuin!’

Hier een stukje uit Lezende vingers van het moment waarop Louis Braille de grote lijnen van het blindenschrift bedenkt, na een gesprek met zijn muzieklerares:

*) Het is waarschijnlijk een tijdelijke actie, dus laat het me even weten als de link niet meer werkt, dan kan ik hem verwijderen.

Ik sta nog in de vakantiemodus, met veel strandbezoek en logés, maar om de klad er niet helemaal in te laten komen, alvast een verslagje van de afgelopen weken. Het waren heerlijke weken. We hebben in een rietgedekt boerderijtje gezeten in de buurt van Assen en in een oud-klooster in de buurt van Den Bosch. We zijn er en famille veel op uit getrokken, hebben ponygereden in Groningen (sommigen van ons dan), graan gemalen op steentijdse wijze,

 barnsteen bewerkt als in de prehistorie,

  de zwaarte van het ridderschap gevoeld,

en veel gezwommen, voorgelezen (ook een nieuwe boskabouter: Paulus en het draakje; zo enig weer!), met vriendjes gespeeld, spelletjes gedaan en gepraat.

De kinderen zitten nogal in een taalflow deze zomer. Jet leest, maakt woordjes met magneetletters uit haar hoofd of uit boekjes, en het favoriete spel van de kinderen is een variant op de 20 Questions die ik al eerder als link gaf. Ze hebben het zelf verzonnen en spelen het met vriend D. en onze logés, thuis, in de auto en op het strand. Tussen twee hoge golven door liggen ze op hun buiken in het zand en stellen elkaar vragen. Een van hen is de ‘kandidaat’ en de anderen nemen een persoon (of in het geval van Jet: een paard) in gedachten, waarbij de kandidaat door middel van gesloten vragen probeert te raden wie zij zijn.

Verder had Philip van oma, met wie we in het boerderijtje zaten, een boek gekregen: Suske en Wiske, spelen met spreekwoorden, waar we op ons vakantieadres te pas en te onpas uit overhoord werden. ‘Mama’, klonk er dan vanachter het boek op de bank: ‘Iemand het vuur na aan de schenen leggen’. Afhankelijk van het antwoord kregen we dan een prijzend: ‘Bíjna goed’ of een medogenloos: ‘Hm’, zorgvuldig gevolgd door de exacte omschrijving van spreekwoord of gezegde. Soms werd eenzelfde spreekwoord later opnieuw gevraagd; opdat wij niet vergaten.

Maar nu zijn we dus weer thuis en liggen er vijf kinderen te slapen op luchtbed en stapelbed. Morgen wordt het weer mooi weer, 23 graden, een windje en hier en daar een wolk. Perfect strandweer.

Vanmiddag aten we groentesoep. We hadden gedekt met de placemats die mijn moeder had meegenomen uit Verenigde Staten, Philip had degene met Amerikaanse presidenten en Jet die met de vlaggen van de wereld. Onder het eten bestudeerde Philip zijn placemat. Opeens zei hij: ‘Raad eens welk liedje dit is’, en hij begon ‘Welterusten, mijnheer de president’ te neuriën. ‘Daar moest ik ineens aan denken’, zei hij toen ik het goed geraden had.

Hij zette de cd van Boudewijn de Groot op en vroeg hoe het ook alweer zat met de oorlog in dat liedje. Ik vertelde dat het een protestlied was geweest in de jaren ‘60, tegen de oorlog in Vietnam. Hij keek nog eens naar zijn placemat en vroeg over welke president het lied ging. Ik zei dat ik dacht dat het Nixon was, maar dat ik het niet zeker wist en dat we het konden opzoeken op zijn placemat als we wisten in welk jaar het liedje geschreven was. Philip zocht in het cd-boekje op uit welk jaar ‘Welterusten’ was: 1966. Op de placemat stond dat Nixon van 1969 tot 1974 president was, die kon het dus niet zijn. Vervolgens keek hij naar de president daarvoor: Lyndon B. Johnson, en jawel, die zetelde van 1963 tot 1969. 

Dit is zoals thuisonderwijs meestal gaat. Mensen vragen vaak welke schooluren we aanhouden, maar naast het uurtje echt schoolse vakken zoals schrijven of wiskunde gebeurt er zoveel dat je het nooit zou kunnen inroosteren. Iedere ouder weet dat kinderen nieuwsgierig zijn. Ze stellen de hele dag door vragen en het enige wat je hoeft te doen is de tijd nemen om die te beantwoorden of om samen op zoek te gaan.

Om een idee te geven, als ik deze dag in schoolse vakken zou moeten omschrijven, zou het ongeveer dit worden:

Nederlands
- poëzie: Boudewijn de Groot, ‘Verdronken vlinder’ (’Zo te sterven op het water met je vleugels van papier’); ‘Als de rook om je hoofd is verdwenen’
- literatuur: Jean Dulieu, Paulus en de eikelmannetjes; Annie M.G. Schmidt, Jip en Janneke
- bladzijde geschreven in werkboekje schrijfmethode Schrift van Thieme-Meulenhoff (Philip)
- woorden geschreven met magneetletters (Jet): roos, ik, Jet, zon, een, oom, moe

Geschiedenis
- aantal Amerikaanse presidenten doorgenomen: George Washington, Lyndon B. Johnson, Bill Clinton, George Bush jr. en sr.
- gepraat over Vietnamoorlog: waarom, wie deden eraan mee, hoe geëindigd
- gesproken over de tijdgeest van de jaren ‘60
- basilosaurusje gespeeld met tijdperkadequate kenmerken

Aardrijkskunde
- Vietnam opgezocht
- landsvlaggen bekeken (Jet vond die van Andorra het mooist)
- gesproken over evolutietheorie en creatie

Natuuronderwijs
- het anatomische model (Hema) uit elkaar gehaald en ingewanden weer teruggezet
- gelezen in Kate Petty en Jennie Maizels’ Knappe koppen, eenvoudige natuur- en scheikunde
- opgezocht welk prehistorisch dier waarschijnlijk longen én kieuwen had (ambulocetus) en welk dier dat nu nog heeft (longvis), zodat het zowel onder water als boven water kan ademhalen

Wiskunde
- uitgerekend hoeveel jaar geleden Johnson president van Amerika was (Philip)
- de tafel van 4 opgezegd
- geteld van nul naar honderd; teruggeteld van twintig naar nul (Jet)
- uitgerekend hoeveel pakken huismerkspeculaas je kunt kopen voor één pak ‘Smiley uitdeelzakjes speculaas’ tijdens het boodschappen doen

Engels
- prentenboek voorgelezen: Renee Graef, My favorite things (’Raindrops on roses and whiskers on kittens’)
- samen gekeken naar televisieprogramma Balamory op BBC2, onduidelijkheden vertaald
- ‘The tower of Babel’ (Genesis 11) gelezen uit Engelse kinderbijbel (initiatief Philip)

Bewegingsonderwijs
- gedanst en luchtgitaar gespeeld op o.m. ‘Strand’ en ‘Het Land van Maas en Waal’ (Boudewijn de Groot)
- naar gymles geweest (P&J); ‘gymmie’ verdiend met flikflak (Philip)

Sociaal-emotionele ontwikkeling
- baby-zusje getroost en aan het lachen gemaakt
- ruzie opgelost met zus (en voor Jet: met broer)
- gespeeld bij vriendje D. thuis

Op deze manier ziet het er best volledig uit. En toch hebben we alles bij elkaar misschien een uurtje aan tafel gezeten, is het initiatief voor vrijwel alle onderwerpen van de kinderen gekomen en was er nog genoeg tijd om Donald Ducks te lezen, te tekenen en te spelen met verkleedkleren en skippypaard. Daarom is het dus zo moeilijk om het thuisonderwijs binnen schooluren te plaatsen.

Vandaag was vriendje D. (9) de hele dag bij ons. De aansluiting met D. is altijd indrukwekkend. De kinderen hebben precies dezelfde manier van spelen: met oneindige fantasie en minimale middelen, zonder grotemensenbeperkingen als logica en chronologie sluiten Asterix, geheim agenten en wilde paarden naadloos op elkaar aan. Het is fascinerend om te zien hoe de kinderen elkaars spel aanvullen en compromissen sluiten. Vandaag hebben ze met z’n drieën weer eindeloos avonturen beleefd, John is nog een paar uur met hen naar het heempark geweest en ’s avonds is D. blijven eten.

En gisteren was vriend A. (6) jarig.  Zijn moeder M. is een vriendin van me en behoort met haar twee zonen tot de harde kern van onze regionale thuisonderwijsgroep. We spreken vrijwel wekelijks ergens af. Vrijdag was ook weer gezellig; de kinderen hebben gespeeld, we hebben lekker in de tuin gezeten en gesmuld van M.’s taarten. Omdat het een klein uurtje rijden is naar hun huis, hebben we onderweg het luisterboek van Ronja de roversdochter gedraaid. Meestal hebben we een à twee keer per week een uitstapje waarvoor we een poosje in de auto moeten zitten en van die reistijd maken we altijd gebruik door boeken, hoorspelen of muziek te luisteren.

Wat kinderliedjes betreft is de Canadese zanger Raffi al sinds lange tijd favoriet. Hij gebruikt aansprekende thema’s en articuleert duidelijk, daar hebben de kinderen redelijk wat Engels van opgestoken. Ik was hem ooit op het spoor gekomen toen Jet een liefde voor beloega’s had opgevat en Raffi daar een liedje over had gemaakt - inmiddels hebben we zeven van zijn cd’s. Om een indruk te geven hieronder de eerste minuut van ‘Baby Beluga’.

Van de week een cursus Duits uit de bibliotheek meegenomen. Philip had hem zien staan en was meteen enthousiast.  We hadden al eerder de gratis demo van Rosetta Stone gedaan, daar kun je van dertig talen een paar lessen uitproberen (Farsi! Mandarijn!), maar deze taalcursus heette Tell me more. Toen ik het programma vanochtend installeerde, zag het er goed uit, vond ik. Je kunt bij de opties aangeven waar je prioriteiten liggen: spreken, luisteren, schrijven of lezen; de rest van de vakgebieden verdwijnt dan naar de achtergrond. Handig voor als je op vakantie gaat en je vooral verbaal verstaanbaar wilt maken, en ook handig voor een jongetje dat een beetje aan de taal wil wennen door ernaar te luisteren en woorden na te spreken. Het werkte best leuk, al was de cursus niet helemaal op kinderen toegesneden. Naarmate de ochtend vorderde hoorde ik Philip met allengs luider stemme ‘Ja, ich bin verheiratet. JA, ICH BIN VERHEIRATET!’ in het microfoontje roepen. Hij vond het toch de moeite waard en wilde van de week nog wel wat meer oefenen.

 ’s Middags is hij met John gaan midgetgolfen.