Mag ik je vriend zijn?

Je bent niet iemand die veertig keer per dag zijn scheten facebookt. De goeie deal die je gesloten hebt, die eetafspraak, de bonte was en de 3.27 km die je in de benen hebt zitten terwijl je P. Diddy op Spotify luisterde – je deed het allemaal in discrete beslotenheid zonder dat je er een opgestoken duimpje voor verwachtte. En toch.

Ik doe er zelf aan mee natuurlijk. Ik ben zowel dealer als gebruiker. Het is de kunst te doseren. Never get high on your own supply. Maar hee, we trappen allemaal wel eens in de valkuil. Je wilt iets opzoeken, iets educatiefs of van duidelijk intellectuele nieuwswaarde. Iets núttigs in elk geval. De ene interessante pagina haakt in de volgende en voor je het weet zit je op flickr tweehonderd trouwfoto’s van volslagen onbekenden door te bladeren.

Aan een kant is dat het leuke van de sociale media. Het onverwachte, de euforie als je iets heel moois ontdekt. Zonder internet had ik nooit van thuisonderwijs gehoord, had ik sommige onweerstaanbaar leuke mensen niet ontmoet, had ik geen kennis kunnen nemen van een aantal briljante artikelen en ideeën.

Aan de andere kant is er het onverzadigbare. En de absurditeit van dingen die je in het echte leven nooit zou doen, maar die achter een schermpje best aanvaardbaar lijken.

Via dit artikel in het NRC van vandaag.

Ontsnapt

Vorig jaar liet Omroep Max op 4 mei een prachtige documentaire zien. Het werd op een onmogelijk tijdstip uitgezonden, vijf uur ‘s middags of zoiets. Ik viel er halverwege in en was meteen verkocht. Later heb ik hem nog eens helemaal bekeken. En de kinderen moesten hem zien als geschiedenisles.

Ontsnapt gaat over negen jonge vrouwen, meisjes nog, die vanuit Buchenwald mee moeten lopen in een dodenmars. Het is april 1945. Twee dagen vóór de bevrijding van het kamp worden de gevangenen hun bed uitgejaagd en met duizenden aan het lopen gezet. Een voettocht richting het oosten, weg van de geallieerden. Terwijl ze over een Thüringer landweg lopen, ontdekt een van de vrouwen dat zij de laatste in de colonne is. En dat er geen bewaker is die de rij sluit. Ze besluit met haar vriendinnen een greppel in te duiken en probeert te onsnappen. 

Het is niet zo zeer de vorm die deze documentaire onderscheidt van andere. Ontsnapt wordt verteld als een dagboek, geillustreerd met beelden. Als plaatjes bij een verhaal. Zo nu en dan wordt het dagboek onderbroken en keren we terug naar het nu, voor een interview met een ooggetuige of een van de vrouwen die de dodenmars heeft meegelopen. 

Het verhaal zélf is ook spannend. De weg terug, met z’n negenen richting Berlijn. Eerst zorgen dat je de gevangeniskleren kwijtraakt. Vrijwillig aanmelden bij SS-posten, onderduikend bij boeren die schrikken van de kampverhalen. Je blijft je afvragen: hebben ze het allemaal gehaald? Twee van de meisjes van toen vertellen het verhaal, afgewisseld met dagboekfragmenten van een ander. Hoe ze allemaal hun eigen reden hadden om in leven te blijven. Om nog één keer met je moeder op een terrasje zitten. Om je kind te zien. Om iets na te laten op deze wereld.

Veel documentaires over de Tweede Wereldoorlog zijn te gruwelijk voor (mijn) kinderen. Het is altijd zoeken naar een middenweg: aan de ene kant laten zien wat er gebeurd is, aan de andere kant niet te veel in detail treden over het sadisme en de martelingen die plaatsvonden. Ontsnapt is ook in dat opzicht een prachtig document. Alleen tussen de negeneenveertigste en vijftigste minuut vertelt een mevrouw over de afschuwelijke manier waarop zij door soldaten werd ondervraagd. Verder is het in alle opzichten een verhaal dat kinderen moeten horen.

Ontsnapt, een film van Jetske Spanjer en Ange Wieberdink. Hier in groot formaat in Silverlight. Het kan soms even duren voordat de film geladen is.

—–

• Aanvullende informatie op de site van Omroep Max.
• Op getuigenverklaringen.nl staan langere interviews met de twee dames uit Ontsnapt.
• Max zendt meer mooie, bijzondere oorlogsdocumenten uit. Wel voor oudere kinderen (12+):
  • Oorlogsgeheimen, serie waarin gezocht wordt naar de waarheid achter persoonlijke geheimen.
  • Vrouwen in oorlogstijd, tien afleveringen over de rol van vrouwen tijdens de oorlog.
  • Omdat hun hart sprak over Kindjeshaven, een crèche voor buitenechtelijke Nederlands-Duitse baby’s, waar in het verborgene ook joodse kinderen werden opgevangen.
• Ten slotte: Zwarte soldaten. Deels ontroerend, deels stuitend, over Nederlanders bij de Waffen-SS. Winnaar van een Gouden Kalf en hier online.

Noord-Korea revisited

Om aan te geven dat ik bovenop het nieuws zit (actualiteit is my middle name): deze had ik al staan om te posten. Maar toen kwam Jasper ertussen en moest Kim Jong-il even in de ijskast.

Laten we wel wezen, eigenlijk is er best een mooie link te maken tussen een motie tegen de vrijheid van onderwijs van de SP en Noord-Korea. Als de motie was aangenomen, dan had Nederland samen met Noord-Korea tot het selecte gezelschap, tot dat puikje van de wereld behoord, waar thuisonderwijs verboden is. Geen joodse scholen meer, geen Vrije Scholen, geen thuisonderwijs – alles ten faveure van het Algemeen Eendrachtig Staatsonderwijs, waar de regering het monopolie heeft op het overbrengen van ideeën. Zo had Jasper van Dijk het graag gezien, maar zover is het niet gekomen.

Kim Jong-il is niet meer. Daarom wilde ik de fascinerende documentaire nog eens laten zien die de BBC uitzond in mei 2010.

Maar eerst een bericht van het Koreaanse staatspersbureau KCNA. Dat deelde mee dat ook de natuur in diepe rouw gedompeld is na het overlijden van de geliefde leider. Er is een serie opmerkelijke natuurverschijnselen waargenomen.

Vlak na de dood van de president scheurde het ijs op het Chonmeer, ‘zo luid, dat het hemel en aarde deed beven’. Er raasde een sneeuwstorm over het land, die abrupt stopte, waarna er een boodschap oplichtte op Mount Paektu, de heiligste berg van het land en tevens de plek waar Kim Jong-il ter aarde kwam. De boodschap was geschreven in het handschrift van de grote leider en luidde: ‘Paektuberg, heilige berg van de revolutie. Kim Jong-il.’ Dit verschijnsel duurde tot zonsondergang.

Enige uren later was er een Mantsjoerijse kraanvogel die driemaal rond het standbeeld van de president vloog en vervolgens in een boom landde, alwaar hij met gebogen hoofd een ‘rouwpositie’ aannam. ‘Zelfs de kraanvogel leek te treuren over het heengaan van Kim Jong-Il, geboren uit de hemel. Niet in staat hem te vergeten, vloog hij in het holst van de koude nacht het standbeeld’, aldus KCNA.

Voorts nog een mooie link van Corien, als top 3 ingestuurd op het blog van Jan Paul, opdat wij niet vergeten. Het is de grappigste website die ik dit jaar zag: Kim Jong-il Looking At Things, met uitsluitend foto’s van de grote leider, kijkend naar allerhande dingen.  

Meer foto’s en links op Jan Pauls blog.

En dan de BBC-documentaire. Hij is in tweeën geknipt, twee stukjes van een kwartier. Dat lijkt lang, maar je kijkt het zo weg, gezellig onder de kerstboom. Ik citeer uit eigen werk:

Een zeldzame en intrigerende documentaire over Noord-Korea. Een land met een besloten netwerk, zodat er geen sprake is van een wereldwijd web en je niet per ongeluk op andere ideeën kunt stuiten. Studenten die nog nooit van Nelson Mandela gehoord hebben en als enige wereldleiders Stalin en Mao bewonderen. 

De BBC mocht rondkijken in een ‘doodgewoon’ huis in een ‘doodgewoon’ dorp, zo benadrukte de overheidsbeamte die hen overal begeleidde. Het doodgewone gezin stond toevallig net op het punt aan een rijkgedekte tafel te schuiven; knap werk in een land dat afhankelijk is van voedselhulp omdat anders veertig procent van de bevolking van de honger sterft.

Volgens de overheidsfunctionaris was er van voedselhulp overigens geen sprake: Noord-Korea is uit-ste-kend in staat om zichzelf te redden. Zoals de journaliste aan het eind van deze reportage zegt: ‘Het meest verbazingwekkende is dat Noord-Korea gelooft, dat wij geloven dat wat zij ons laten zien, de waarheid is.’

Het tweede deel gaat over mensen die van Noord- naar Zuid-Korea gevlucht zijn. Journaliste Sue Lloyd-Roberts sprak met hen over het gemis van hun familieleden en les krijgen in ‘leven in de 21e eeuw’.

Met blijdschap

… kan ik u meedelen dat we geen politiek asiel in de Verenigde Staten hoeven aan te vragen, noch emigratie naar België zullen concipiëren.

Anderhalf uur geleden is de motie van de SP (gesteund door D66 en PvdA) om thuisonderwijs te verbieden verworpen. Met dank aan CDA, Partij voor de Dieren, SGP, PVV, GroenLinks, ChristenUnie en VVD.

Jasper van Dijk versus thuisonderwijs

Jet voelt zich een beetje verraden. Weet u nog dat zij in maart op het Binnenhof was, namens alle thuisonderwezen kinderen van Nederland? (Hier het verslag vanaf de barricaden.) Ze heeft toen uitgebreid gesproken met een aantal leden van de Tweede Kamer, waaronder Jasper van Dijk van de SP.

Jasper was een van de mensen die extra lang bij Jet bleef staan. Hij deed heel vriendelijk en geïnteresseerd tegen haar. En die dag, 31 maart 2011, besloot de commissie Onderwijs dat zij vond dat thuisonderwijs in Nederland mogelijk moest blijven. Net zoals in Groot-Brittanië, België, Frankrijk en zo’n beetje alle andere landen van de wereld.

Maar nu heeft Jasper van Dijk een motie ingediend om het beroep op vrijstelling tóch uit de wet te schrappen. Om thuisonderwijs helemaal te verbieden. In maart had Jasper alle tijd om zijn zorgen en twijfels aan Jet te toetsen. Hij kon haar alles vragen wat hij wilde. Maar dat deed hij niet. Hij deed net of hij best begreep dat thuisonderwijs goed was. Het enige was hij vroeg was: ‘Heb je vriendjes?’ en hij gaf haar een som op, om te kijken of Jet wel goed kon rekenen.

Tussen maart en december had Jasper ook de tijd om wat wetenschappelijk onderzoek door te nemen. Daarin wordt telkens weer aangetoond dat thuisonderwijs leidt tot ‘goed burgerschap’ en een uitstekende academische vorming.

Jasper had niet alle onderzoeken hoeven lezen, hoor, eentje was genoeg geweest. Maar hij heeft het niet gedaan. Want vorige week zei hij nog in de Tweede Kamer dat hij bang was dat een ’brabbelend Marokkaans ouderpaar’ alleen les zou geven in ‘het stenigen van vrouwen en homo’s van flatgebouwen gooien’. En dan is er natuurlijk de angst dat thuisonderwijs een ‘aanzuigende werking’ zou hebben. 

Angst is een slechte raadgever. Na één onderzoekje had Jasper al gerustgesteld kunnen worden. Dan had hij gelezen dat thuisonderwijs een uitstekende zelfregulerende werking heeft. Ook in landen waar het heel gewoon is, kiest toch maar 1-3 procent van de bevolking ervoor.

In Nederland gaat het om 300 kinderen. Bij lange na geen
1 procent. Maar áls 1 procent hier thuisonderwijs zou krijgen, dan was in één klap het hele Nederlandse lerarentekort opgelost. Dat heeft een onderzoeker van de UvA berekend, zie de Volkskrant, tweede alinea van onder. En dat zou weer goed nieuws zijn voor het passend onderwijs, waar de minister vorige week nog een ontslag van 5000 leraren aankondigde. Toen Philip, Jet en Cato op bezoek waren bij een tyltylschool, hebben ze gezien hoe belangrijk die juffen en meesters zijn.

Morgen stemt de Tweede Kamer over de motie tegen de vrijheid van onderwijs die de SP heeft ingediend. Jet vindt het onaardig van Jasper van Dijk. Hij had er toch gewoon met haar over kunnen praten?

Zelf ben ik een beetje klaar met praten. Ik wil graag mijn kinderen laten leren. Ik wil iedere dag opnieuw laten zien hoe leuk het is om nieuwe dingen te ontdekken, om te leren van de mensen om je heen. Van je buurman, je opa, je vriendinnetje en zelfs van je drie weken oude zusje. Daarom nog een keer de link naar het stukje dat ik in februari postte. Daarmee heb ik alles gezegd.

Uit naastenliefde

Gisteren in de Volkskrant:

Telkens als het onderwerp in het nieuws is en iedereen op radio en televisie het werkwoord ‘euthanaseren’ in de meest prachtige vervoegingen gebruikt, moet ik denken aan Van Kooten en De Bie. ‘En dan nog meneer Van der Kamp. Daar heb ik dus ook de euthanasie mee bedreven.’   

Klassiek met kinderen

Woensdagavond is de nieuwe zaterdagavond. In pyjamaatjes op de bank, gewassen haren, chips en cola, want De Tiende van Tijl komt op televisie.

Tijl Beckand is een contemporaine Leonard Bernstein - die in de jaren zestig iedereen liet luisteren naar The New York Philharmonic met zijn Young People’s Concerts. Tijl is de symbiose van Willem O. Duys en Cruys Voorbergh die met hun begeistering en zoetgevooisde docentenstemmen de verhalen vertelden achter, naast en door klassieke muziek heen.

We hadden Frank Groothof met zijn opera’s in theater en muziekboeken, we hadden de klassiekemuziekreeks van Gottmer en we hadden deze cd-verzameling al jaren in huis.

Maar iemand die op televisie mooie verhalen vertelt bij mooie muziek, die hadden we nog niet. Dus kijken vanavond: 20.30 uur op Nederland 3.

Als je in de overzeese rijksdelen woont, dan kun je De Tiende van Tijl ook online bekijken. Alvast de eerste aflevering.

—-

• Op het boekenlijstje staat meer klassieke muziek voor kinderen, met en zonder boek.
• Hier kun je de vijf cd’s van Kinderklassiek beluisteren.
• Bij Pauw & Witteman legde Tijl Beckand uit waarom hij klassieke muziek zo belangrijk vindt: hier het interview van 12 minuten.
• Tip voor Sinterklaas: de dubbelcd Tijl loves klassiek, de sleutel tot de schatkamer van de klassieke muziek. Op de ene cd staan de verhalen door de muziek heen, op de tweede cd kun je alle muziekstukken zonder toelichting beluisteren.