Onderwijs aan de keukentafel

Goed, thuisonderwijs is een curiositeit in Nederland. In België is het al een stuk normaler, in Groot Brittanië en Amerika is het gewoon een optie. Nee, dat is niet vanwege de afstanden. Die miljoenen thuisonderwezen kinderen wonen niet voornamelijk op de Kansas prairie vanwaar zij met een krakerige telefoon verbinding zoeken met een leraar in de bewoonde wereld. Het is een optie waar ieder gezin om haar moverende redenen voor gekozen heeft. Een kind dat verzwolgen werd door de structuur van een school. Een kind dat ten onder ging aan het groepsproces dat sociaal heette te zijn. Een kind dat thuis veel meer leert. Of ouders die gewoon een aanzienlijk deel van hun tijd willen doorbrengen met de kinderen die zij op de wereld hebben gezet. In Nieuw Zeeland kun je zelfs een toelage krijgen. Op zich niet zo vreemd, want een thuisonderwijzend gezin bespaart de overheid flink wat geld. In Nederland 4900 euro per jaar voor een basisschoolleerling en zo’n 6400 euro voor kind op het voortgezet onderwijs.

Toch zijn er landen waar thuisonderwijs resoluut verboden is. Dat zijn er niet veel. Eigenlijk is het alleen onmogelijk in Noord-Korea (waar wel meer onmogelijk is) en in de Duitse deelstaten. Maar in ieder land zijn er zijn mensen die blijven doorzetten om het beste voor hun gezin te bereiken. Ook als er bij thuisonderwijs drie maanden gevangenisstraf gevonnist wordt. Per ouder. Ook als hun bankrekening geblokkeerd wordt, als chantagemiddel om de kinderen niet langer thuis te onderwijzen. 

Afgelopen dinsdag zond de ZDF een prachtige documentaire uit over twee gezinnen die thuisonderwijs geven in Duitsland. Eén gezin met zeven kinderen waarvan de ouders gekozen hebben sober te leven, zodat zij zich beiden kunnen wijden aan het onderwijs van de kinderen.

En één unschoolend gezin met twee kinderen. Unschoolen betekent dat ouders ervan uitgaan dat hun kinderen uit eigen motivatie alles zullen leren wat zij nodig hebben. In dit geval kozen de kinderen ervoor om vroeg op te staan en zich aan wiskunde, Engels en Spaans te zetten, zodat zij ’s middags tijd konden maken voor andere dingen.

De hele uitzending duurt dertig minuten en staat hier online. Je kunt hem ook op YouTube bekijken, daar staat hij in drie stukken, hieronder het eerste deel.

Hoera voor Bas Maliepaard

Dit opiniestuk is me uit het hart gegrepen. Bas Maliepaard schreef het zaterdag in Trouw, en ik kreeg het toegestuurd door een broeder in o.m. de liefde voor kinderboeken (haar man).

Hapsnap geciteerd:

‘[...] Uitgevers zetten onze klassiekers bij het grofvuil.’

‘Natuurlijk verschijnen er nog steeds met enige regelmaat [...] ‘hemelbestormend mooie’ boeken. [...] Wat dat betreft is er de afgelopen decennia weinig veranderd. Maar het is de laatste tien jaar wel een stuk lastiger geworden om die zeer geslaagde titels op tijd uit de voorbijrazende stroom nieuwe boeken te vissen.’

‘De boekwinkel krijgt een [enorme] hoeveelheid boeken te verwerken, bij benadering drieduizend titels in een jaar, terwijl de beschikbare kasten niet met de wassende stroom meegroeien. Gevolg: boekhandelaren moeten kiezen. En tja, wat doe je dan met die prachtige roman van Sjoerd Kuyper die eens in de maand verkoopt, terwijl op diezelfde plek wel drie dunne bestsellers van Geronimo Stilton kunnen staan? In veel boekhandels zal de roman het veld moeten ruimen en zo verworden die winkels tot een kritiekloos doorgeefluik van de verkoopsuccessen.’

‘De enige die echt iets aan de malaise kan doen is (de ouder/opvoeder van ) de lezer. Die wil immers alleen maar een mooi boek lezen en heeft geen enkel commercieel belang. Al vraag je je soms af waarom ouders rustig tien euro voor een glossy neertellen, maar tien euro voor een kinderboek te veel vinden.’

Lees het hele artikel nou even voordat je straks naar de boekwinkel holt voor het kinderboekenweekgeschenk. Er zit ook een favorietenlijstje bij met recente kinderboeken.

‘Echt, er is meer dan Dolfje Weerwolfje. Ouders en scholen kunnen de malaise van het kinderboek wél stoppen.’
(Trouw Cultuur, 10 oktober 2009)

Elmo helpt

Met een vader als financiële goeroe bij een landelijke ochtendkrant komt de huidige recessie hier nog weleens ter sprake. Voor alle kindertjes zonder papa of mama in de financiële wereld is er Elmo. In Amerika dan, want daar komt Sesamstraat sinds woensdag met een nieuw televisieprogramma over de economische crisis.

Hier geeft Elmo uitleg in NBC’s Today Show, samen met zijn moeder Mae, die haar baan is kwijtgeraakt en meteen haar tv-debuut maakt.

Het programma waarover gesproken wordt, kun je in zijn geheel online bekijken: Families Stand Together: Feeling Secure in Tough Times. 

Bij de Nederlandse Sesamstraat is het misschien een idee voor Sinterklaastijd, te beginnen met de aanpak van het reclamebombardement rondom de uitzendingen.

En dan leuk wat crisisthema’s in het programma verweven. Het winkeltje van Sien gaat failliet, Koekiemonster verruilt zijn roomboterkoekjes voor margarinekaakjes, Bert en Ernie moeten kleiner gaan wonen (Buurman Baasje kan nog wel een blokhut van Gamma op de kop tikken), meneer Aart vertelt aan Tommie dat hij nog een paar jaar door moet werken. En terwijl Grover in paniek rondrent, staat Graaf Tel de staatsschuld te tellen.

Thuisonderwijs in Nederland

Nieuwsflits.

In opdracht van de staatssecretaris van Onderwijs heeft het SCO-Kohnstamm Instituut een onderzoek gehouden onder thuisonderwijzers in Nederland.

Enkele citaten uit het onderzoeksrapport:

‘Hoe komt het dat met thuisonderwijs goede resultaten behaald kunnen worden? Op deze vraag zijn enkele antwoorden te geven die aannemelijk maken, dat de goede resultaten in feite niet eens onverwacht zijn. Uiteenlopende onderwijskundigen hebben vastgesteld dat één-op-één instructie, de vorm waarbij voor elke leerling een leraar beschikbaar is, de effectiefste onderwijsvorm is [...].’

‘[...] Praktisch alle ouders [zijn] van nature uitstekende coaches voor hun kinderen, bijvoorbeeld als het gaat om het leren lopen, zindelijk maken en de vroege taalontwikkeling. Van belang daarbij is dat ouders flexibel kunnen reageren op wensen en behoeften die kinderen uiten, bijvoorbeeld ten aanzien van de onderwerpen waarvoor ze belangstelling hebben of de activiteiten waar hun voorkeur naar uitgaat.’

‘Medlin (2000) wijst op de onnatuurlijke scheiding naar leeftijd die de meeste schoolklassen kenmerkt. Dat maakt schoolklassen in sociaal opzicht een arme leeromgeving. Ze bieden kinderen nauwelijks mogelijkheden om zich op te trekken of te spiegelen aan het gedrag van oudere of rijpere leerlingen.’

Verder omvat het eindrapport de volgende vijf onderzoeksvragen.

1. Ontvangen alle leerplichtigen die op grond van artikel 5 onder b zijn vrijgesteld een vorm van onderwijs? Zo ja, welke vorm (particulier onderwijs, thuisonderwijs, een mengvorm, anders)?
2. Wat houdt het onderwijs in en waarop is het gericht?
3. Hoe wordt het onderwijs vormgegeven?
4. Hoe denken ouders over toezicht?
5. Wat zijn de belangrijkste knelpunten die ouders ervaren (bijv. bij de doelenkeuze, de vormgeving van het onderwijs, financiële problemen)? Hoe lost men deze op en welke hulp heeft men hierbij nodig?

Ik zou zeggen: ga er even lekker voor zitten. Wij hebben er ook aan meegewerkt.

Een beknopt overzicht vind je hier.

Dit is de link naar het hele rapport:
Vervangend onderwijs aan kinderen van ouders met een richtingbezwaar (pdf)

Vers van de pers

Er verschijnen niet vaak artikelen over thuisonderwijs in de media, en als ze er al zijn, dan staan ze vaak bol van de stereotypen. Ofwel losgeslagen kinderen die gillend over tafel rennen terwijl hun ouders vertederd toekijken, of zielige Weltfremden die tegen hun zin aan huis geketend lijken.

Vandaag een mooie uitzondering in De Telegraaf. Zie hier het artikel ‘School? Thuis leren ze veel Meer!’

Engelen

Voor onderstaande film ben ik vorige week opgebleven. Het is een portret van een bijzondere school waar kinderen wonen die geen school meer hebben wil en die nergens anders terecht kunnen; de Mulberry Bush School, met 40 kinderen en 108 volwassenen: ieder kind heeft twee grote mensen die voor hem zorgen.

Ik moest er af en toe wel een beetje bij huilen, deels uit ontroering om de kinderen zelf, deels om de begeleiders die zich lankmoedig en vanzelfsprekend over de kinderen ontfermen.

Via deze link kun je hele uitzending bekijken, of je kunt er via de site van IKON komen. Het is een hele zit, 1 uur en 43 minuten, maar grote kans dat je -net als ik- op het puntje van je stoel de tijd vergeet.

Ik las ergens een reactie van iemand die het ‘wel bewonderenswaardig’ vond dat de kinderen op de Mulberry Bush School niet gestraft worden, maar dat ze ‘eerlijk gezegd’ vond dat het geen kwaad kon als er wat meer grenzen getrokken werden. Mocht je die mening ook zijn toegedaan, dan moet je dit artikel maar even lezen.

Hieronder twee clips uit Hold me tight, let me go.

‘Breuken terug in rekenonderwijs’

Vers van de pers. De kop heb ik gejat van De Telegraaf, die op altijd genuanceerde wijze haar mening geeft en hiermee Nederland waakzaam wil houden (opdat het Volk roept: ‘Breuken terug? Waren ze weg dan?’), maar de boodschap is natuurlijk wel serieus.

De commissie-Meijerink heeft vandaag advies gegeven aan minister Plasterk waarin staat dat schoolkinderen betere elementaire reken- en taalvaardigheden moeten opdoen.

Elsevier citeert uit een bericht van persbureau Novum:  

‘De taal- en rekenvaardigheid van basis- en middelbareschoolleerlingen laat “geweldig te wensen over”. Ze kunnen bijvoorbeeld slecht een brief schrijven of rekenen met gewichten.’

De Telegraaf bericht er het uitvoerigst over (hier kun je het hele artikel lezen):

‘”Op rekengebied is het op basisscholen nu één grote chaos, vol trucjes en met nadruk op hoofdrekenen. Wij geven het advies om aan het einde van de basisschool de jonge kinderen weer goed te leren optellen,  delen, vermenigvuldigen en foutloos te rekenen als het om geld gaat”, zegt Jan van de Craats, commissielid en fervent voorstander van het ouderwetse rekenwerk op papier in plaats van uit het hoofd.’

Dat ik na ampel onderzoek en beraad ben gaan werken met een buitenlandse rekenmethode is dus geen uitsloverij, maar een onderbouwde keuze. Ik vond de Nederlandse methodes te vaag, langdradig en ik miste de dingen die ik juist belangrijk vond.

Ik ben gewoon geen voorstander van het nieuwe rekenen.

Voor wie er al een poosje uit is, hieronder een filmpje met uitleg over de manier van rekenen die al een jaar of wat op school aangeleerd wordt. Het is een Engelstalig filmpje van 15 minuten (ook in Amerika is het nieuwe rekenen ingevoerd) en geeft precies mijn bezwaren weer.

Mocht u zich ongerust gemaakt hebben: Philip, Jet en Cato leren dus gewoon staartdelingen en breuken.