Beursgang

Terwijl John vandaag met de kinderen op bezoek was bij de ijsberen, liep ik rond op de Nationale Onderwijstentoonstelling in Utrecht. Met z’n zessen waren we. Juf tussen de juffen, want we passen ons makkelijk aan. Reeds op Hoog Catharijne hadden we de eerste gratis tas te pakken, het begin van een fleurig bacchanaal van graaien naar pennen, folders, nog meer tassen met educatieve prints, posters en pepermuntjes. Een van de moeders had er een echte neus voor, zij leidde ons regelrecht naar de chocoladefontein van een standhouder die het thema ‘Cacao’ voor het onderwijs had ontwikkeld. Een onderwerp dat van ons onderwijsgevenden een buitengewoon grondige voorbereiding vergt.

Vijf hallen met educatieve stalletjes, van excursies tot techniekmateriaal, van knutselspullen tot rekenboeken. Het is wonder boven wonder gelukt om de gang door het kinderboekenstraatje zonder kleerscheuren af te leggen, maar de aldaar uitgespaarde kosten werden ruimschoots gecompenseerd door een mooie ontdekking bij een ander beurskraampje. Het waren de Topklassers.

De serie Topklassers van uitgeverij Bekadidact is een indrukwekkende reeks werkboeken die vier onderwerpen omvat: geschiedenis en cultuur, natuurwetenschappen, wiskunde en vreemde talen. Normaal gesproken alleen te koop per vijf stuks, maar nu, mevrouwtje, een speciale beursaanbieding die ons aan de rand van een faillissement brengt.

Dus stommelde ik om vier uur de trein in met vijf bontgekleurde tassen, vier rolletjes pepermunt, twee pennen, zes buideltjes tuinzaad, drie zakjes speelmais, twee posters én een voordeeltje van elf boeken die ik niet kon laten liggen.

Op de site van de uitgever staat dat de reeks bedoeld is voor ‘de betere leerlingen van de bovenbouw van het basisonderwijs’, maar die omschrijving zegt meer over het huidige aanbod van het onderwijs dan over het niveau van de leerlingen: ieder kind verdient zulke boeken.

Op deze pagina staat een uitgebreidere beschrijving van de reeks en hieronder alvast drie voorbeeldpagina’s, even klikken voor een vergroting.

       

Voor iedereen die het beurskoopje gemist heeft, in de internetwinkel van Bekius Schoolmaterialen kun je de boeken ook per stuk bestellen.

De vos en het meisje

Beeldschone film ontdekt. De moeder van een vriendinnetje van Jet tipte me erover, zo mooi. 

Het gaat over de vriendschap tussen een tienjarig meisje en, zoals de titel al doet vermoeden, een vos. Het speelt zich af in een omgeving waar ik onmiddellijk wil wonen (wie gaat er mee?), de beelden zijn adembenemend en het verhaal is een beetje zielig. We hebben er allemaal van genoten.

Deze trailer is in het Engels, maar de film is ook Nederlands gesproken. Als je meer wilt zien, kun je op You Tube een hoop stukjes bekijken. Hier alvast een beginnetje.

De Vraag

Daar is ie dan, De Vraag. Waarschijnlijk de eerste die bij iedereen opkomt als thuisonderwijs ter sprake komt. Dat cognitieve geloven we wel. Dat je een-op-een sneller leert, is logisch. Maar:

‘Missen thuisonderwijskinderen niet het sociale aspect?’

Als ik verder vraag, weten mensen vaak niet wat zij precies met dat sociale bedoelen. Iets met vriendjes. Maar wát dan met vriendjes? Zes uur per dag naast een vriendje zitten, zonder met dat vriendje te mogen praten of spelen – twee pauzes uitgezonderd?

De sociale pikorde op het schoolplein? Met een leider, wat meelopers en toeschouwers, waarbij meestal het recht van de sterkste geldt, omdat juf geen ogen in haar achterhoofd heeft? Als je één keer hebt gezien hoe jouw kind het slachtoffer is geworden van die rangorde, van een groter kind dat haar van haar fietsje trok, weet je dat dit sociale aspect geen reden is om je kind eraan bloot te stellen.

Kinderen worden niet sociaal van bij elkaar zijn. Iemand moet het ze leren. Iemand moet ze er op wijzen dat je anderen moet behandelen zoals je zelf behandeld wilt worden. Telkens weer.

Ik krijg regelmatig het argument dat kinderen die op school gepest werden, daar later sterker uit kwamen. Maar je wordt niet sterk van uitlachen, slaan en buitensluiten. Je wordt sterk van een veilige omgeving, waarin je fouten mag maken en mag zijn wie je bent, zodat je een massa zelfvertrouwen opdoet. Pesten toelaten om een kind sterk te laten worden is zoiets als weerstand opdoen door onder tbc-lijders te verkeren. Daar krijg je geen weerstand van, daar word je ziek van.

Er is in Amerika wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het verschil in sociaal gedrag tussen thuisonderwijskinderen en schoolkinderen. Henk Blok gebruikt het in zijn artikel over sociaal-emotionele ontwikkeling, dat rechts bovenaan dit blog in de sidebar staat. Omdat veel mensen niet het hele artikel willen lezen, heb ik hier een korte, Nederlandstalige samenvatting gezet van dat socialisatie-onderzoek tussen schoolkinderen en thuisgeschoolde kinderen.

‘Maar thuisonderwijskinderen krijgen toch geen goede afspiegeling van de samenleving?’

Hoe fijn een schoolklas ook kan zijn, het is geen afspiegeling de samenleving. Het is een afspiegeling van jouw leeftijd en de buurt waarin je woont. Als je in een goede buurt woont, zie je iedere dag jouw soort kindjes in de klas. Dat soort kindjes zit niet op school in de achterstandswijk – en omgekeerd.

Thuisgeschoolde kinderen krijgen een andere afspiegeling van de samenleving. Ze zien de hele dag door mensen van verschillende leeftijden en sociale achtergronden. Als ze meegaan naar het stadhuis als ik mijn rijbewijs moet verlengen, als we boodschappen doen, als ze spelen met hun vrienden uit de buurt, van de kerk of sportvereniging, als we met thuisonderwijsgezinnen uit andere plaatsen afspreken of gewoon tijdens een van onze uitstapjes (op de pagina ‘Veldwerk’  krijg je een indruk van onze maandelijkse activiteiten).

En wat ‘je latere leven’ betreft: later zit je nooit meer in een werksituatie met dertig mensen van precies dezelfde leeftijd en één leider. Later kun je pesterijen ontvluchten, door een andere baan te zoeken. Later staat er een bataljon therapiegroepen klaar als je iets naars overkomen is. Ook in gevallen die niet in verhouding staan tot wat sommige kinderen op school meemaken (illustratief: toen onze autoradio gestolen was, werd bij de aangifte gevraagd of wij behoefte hadden aan slachtofferhulp). Later wordt het fysieke geweld zoals dat op scholen voorkomt, resoluut bestraft. Als ik de auto van de buurman wil hebben, mag ik hem niet op zijn gezicht slaan en zijn sleuteltjes afpakken. Als zoiets onder kinderen gebeurt, heet dat ‘er samen uitkomen’.

Verder hoor ik vaak dat je door thuisonderwijs je kind buiten de groep plaatst. Dat er een soort gemeenschappelijk verleden is waaraan je je kind onttrekt – iedereen is immers naar school geweest. Dat vind ik zelf nooit zo’n hele sterke. Weet je, Studio Sport is ook een gemeenschappelijk verleden. Miljoenen mensen willen met het bord op schoot de zondagavond beginnen. Toch voel ik me in geen enkel opzicht buitengesloten omdat ik dat niet doe.

Onze kinderen maken óók vervelende situaties mee. Als ze buitenspelen, bij vrienden en op hun (sport)clubs. Daarvoor hoeven ze niet naar school. Maar ze hoeven er ook geen zes uur per dag aan onderworpen te worden. Ik vind het prettig dat de kinderen minder van de sociale druk ervaren die onder leeftijdsgenoten heerst. Ten minste een van onze kinderen is nog weleens gevoelig voor wat andere mensen denken, reden temeer om hun originaliteit en inventiviteit te koesteren.

En ja, ze moeten ook rekening houden met elkaar, kennen ook frustraties als ze iets moeten doen, ervaren ook tegenslagen als een som niet lukt. Het zijn net gewone mensen.

Naturalis

Vrijdag zijn we met drie andere gezinnen van onze thuisonderwijsgroep naar Naturalis geweest. Ik vind het een heel fijn museum. Het is zo groot dat het er op doordeweekse dagen altijd rustig is. Ook al zijn er drie schoolklassen, het waaiert vanzelf uit. Je kunt er met gemak een hele dag vertoeven zonder alles gezien te hebben en er is voor elke leeftijd wat wils; vier verdiepingen met zalen.

Toen Philip drie jaar was, kwamen we vooral voor de opgezette dieren. Toen hij zich een jaar later ingroef in de wereld van de dinosaurussen keken we uren naar de archeologische vondsten in de Oerparade. Toen hij interesse kreeg in vulkanen bleven we vooral hangen in de Aarde-zaal. Altijd bezochten we even de mooie stenen en kristallen in de Schatkamer en er komt vast een dag waarop we ook de DNA-uitleg zullen begrijpen in de zaal over Biotechnologie.

In een hete zomer is het er heerlijk omdat de temperatuur constant op 18 graden wordt gehouden, in de lente is het lekker lunchen op de mooie binnenplaats van het vroegere Pesthuis en op een druilerige najaarsdag kun je fijn filmpjes kijken in de bioscoopzaal.

Er is ieder jaar een groots opgezette, tijdelijke tentoonstelling; op dit moment is het ‘Wildebeesten’, over de jaarlijkse trektocht van de gnoes door Tanzania en Kenia. De aantrekkingskracht van de tijdelijke familietentoonstellingen wisselt weleens, maar deze gnoe-expo is beslist de moeite waard.

Een heuse kruipindehuid. Wees een gnoe en probeer de rivier over te steken zonder opgevreten te worden door een krokodil. Waan je een roofdier en probeer in sluipgang  een gnoe te overmeesteren. Zoals Jet,

die mooi een dikke gnoe te pakken kreeg. Verder kun je als onderzoeker dierenpoep determineren en natuurfoto’s maken.  En als mannetjesgnoe moet je alles uit de kast trekken om zoveel mogelijk vrouwtjes te versieren door op en neer te springen en hard te brullen.

Cato kon dat ook heel goed. Ze deed een ware baltsdans.

En dan moest je nog iets doen met die microfoons. Het was niet helemaal duidelijk wat precies.  

Dus dan moet je alle mogelijkheden uittesten voordat je er door gissen en missen achter komt wat de bedoeling is. Zo deed Einstein het ook.

Tot slot klommen we naar de kinderzaal die Kijkje Aarde heet. Je komt binnen tussen de wortels van een grote eikenboom en daarna kun je een aantal dieren voeren. Er is een mand met noten, zaden, wormen en andere lekkere hapjes en je moet kijken welk hapje bij welk dier hoort.

Je houdt het eten voor zijn neus en als hij het lust, gaat zijn bek open. Zo niet, dan schudt hij zijn kop. Dan kom je erachter dat een wild zwijn niet alleen paddestoelen eet, maar ook eikeltjes. En dat een lieveheersbeestje maar één ding lust.

Persoonlijk ben ik meer van de onbevangen blik en het proefondervindelijk rondscharrelen, maar als je ervan houdt, dan kun je specifiek voor Kijkje Aarde hier een onderwijshandleiding binnenhalen.

En als je nog nooit in Naturalis geweest bent, dan staat hier een mooie introductie, gemaakt door een biologieleraar die ontevreden was met de publieksvoorlichting van het natuurhistorisch museum zelf.

Gesurft voor u

Leuk instrument voor ieder denkbaar onderwerp: woordpuzzeltjes. Zelfgemaakte woordzoekers om Engelse woordjes te oefenen, of Franse, namen van dinosaurussen of de Hanzesteden.

Ik heb er eentje gemaakt van Star Wars, ook reuze educatief. Via deze link kun je hem binnenhalen (met een verwijzing naar oplossingen). Op deze pagina kun je je eigen woordzoeker maken.

Nog een leuke: zelfgemaakte kruiswoordpuzzels. Vond ik handig voor geschiedenis (Wie won de Zilvervloot? Waar werd Rembrandt geboren?), maar ook daar kun je natuurlijk ieder ander thema voor bedenken. Hier de mogelijkheid om zelf kruiswoordpuzzels maken.

Als je naar de voorpagina van Armored Penguin gaat, zie je nog meer bronnen om huisgemaakte puzzeltjes te creëren.

m

s

h

u

s

k

z

a

a

v

W

p

g

h

q

m

s

w

u

i

x

y

p

d

j

l

p

a

h

r

x

o

e

O

n

f

o

d

v

b

m

j

t

u

n

g

j

l

d

f

z

l

z

o

p

q

O

l

d

o

g

k

f

l

b

s

o

f

k

u

o

p

g

h

l

z

a

a

v

R

x

k

p

f

j

i

o

t

b

p

y

y

k

s

g

i

m

o

o

p

q

f

D

j

l

l

d

z

x

v

b

n

m

q

w

y

h

n

q

a

z

w

s

x

e

P

d

c

r

f

t

g

b

n

k

o

m

q

t

o

t

g

p

l

z

q

a

w

U

x

k

j

f

c

o

b

j

b

p

q

o

h

p

r

c

o

l

a

s

d

f

Z

g

h

r

t

y

i

o

l

m

p

y

m

j

s

v

v

b

k

c

a

k

s

Z

l

g

h

o

m

f

w

u

i

g

o

u

s

x

b

m

j

o

z

o

a

q

E

j

f

h

q

m

c

w

j

r

v

p

c

c

k

h

d

s

p

g

a

p

v

L

p

q

v

b

i

p

r

u

i

o

n

h

Onzen Dirk

Vijf jaar geleden kochten we twee cavia’s. Eigenlijk zouden we één cavia kopen, maar ja, hoe gaan die dingen.

Je komt bij een mevrouw die cavia’s fokt in haar achtertuin en hebt afgesproken dat je een babycavia wilt. Dan zegt die mevrouw dat cavia’s kuddedieren zijn en dat je er eigenlijk twee moet hebben. Op z’n minst. Liefst met drie. En hoewel je weet dat bijna iedereen gewoon één cavia in een hokje houdt, denk je dan toch aan de natuurlijke habitat van de cavia. En je vergeet dat de cavia’s in deze achtertuin de pampa’s allang vergeten zijn. Toevallig heeft die mevrouw juist twee babycavia’s in een nestje. Vrouwtjes, ook nog eens. Die kunnen nog beter samenzijn dan mannetjes. En voor je het weet sta je buiten met twee caviazussen van zes weken oud. Terwijl je eigenlijk geen huisdierentype bent.

Maar gelukkig heb je een dochter van bijna twee die heel veel van dieren houdt.

Jet (2 jaar) aait zwijntje ~ mei 2004

Dat dochtertje wil het liefst voordurend met de cavia’s op schoot zitten, wat goed is, want daar houden cavia’s van en dan worden ze tam. Om ongelukken te voorkomen heb je wel gezegd dat het dochtertje altijd eerst moet vragen of ze de cavia’s mag optillen. Dus komt zij soms de keuken in met onder iedere arm een cavia en vraagt: ‘Mag cavia optillen?’ Waarbij je je schrik probeert te verbergen omdat je bang bent dat zij de babycavia’s op de keukenvloer laat vallen, en je haar voorzichtig naar de bank loodst.

Jet (2) met cavia ~ juni 2004

We noemden ze Dirk en Peter, naar Philips favoriete muziekduo in die dagen. En we zeiden meestal ‘onzen Dirk’, omdat we eens een Vlaams echtpaar hadden ontmoet dat zo over hun zoon sprak (‘Nee, onzen Dirk is nog niet aan de vrouw’) en dat vonden we grappig.

Maar nu is onzen Dirk dood. Zonder voorteken ineens languit met zijn snuit in het voerbakje. Philip en Jet waren heel verdrietig. Cato begreep er niets van. Ze herhaalde telkens opgewekt: ‘Tavia dood?’ en vond het wel fijn dat hij nu niet wegliep als ze hem wilde aaien.

Het hoort er natuurlijk bij, bij huisdieren. Zus Peter maakt het vast ook niet lang meer, het zijn tenslotte kuddedieren. Die sterven vast van verdriet. We zullen nog maar even extra aaien.

Mooie boeken

Ik was vorige week nog even in mijn eentje in de boekwinkel, waar ik scharrelend over de kinderafdeling een paar pareltjes tegenkwam die ik je niet wil onthouden. Sommige heb ik gekocht, andere gaan we uit de bibliotheek halen, maar het zijn stuk voor stuk boeken die er wat mij betreft uitspringen.

2009 is een Louis Braillejaar en het tweede deel in de serie Onbeperkt Lezen is uit. Ik schreef al eerder over het boek van Nijntje met de letters in braille en de voelplaatjes – nu is in dezelfde reeks een deel uitgekomen met de Disneyversie van Winnie de Poeh. Weer een boek om te lezen met je oren, je vingers en deze keer ook je neus, want er zit een geurplaatje in. 

Reinildis van Ditzhuyzen, Kinderen weten hoe het hoort. Etiquette voor een jonger publiek. Vinden jullie vast vreselijk truttig en ouderwets, maar het is echt een goed boekje. Met uitleg over de oorsprong van etiquette. Verder gaat het niet alleen over tafelmanieren, maar ook over vousvoyeren, groeten en sorry zeggen. Of zoals in de inleiding staat: het is fijner om met elkaar om te gaan als je je inleeft in een ander.  

Holocaust, de gebeurtenissen en hun invloed op de gewone mensen van Angela Gluck Wood. Wat mij betreft tot nu toe het meest geschikte boek voor kinderen over dit onderwerp. Ook de vorm, verhalen van echte mensen, spreekt mij meer aan dan het boek van Clive Lawton dat ik vorig jaar kocht. De vormgeving is overzichtelijk en er wordt ook aandacht besteed aan de geschiedenis van het anti-semitisme en de Joden in Europa – iets wat ik wel miste in andere boeken. Hier nog een uitgebreide recensie van het boek.

Frank Groothof heeft weer een prachtig nieuw boek gemaakt: Vincent van Gogh, een leven in schilderijen. Wij krijgen het een dezer dagen binnen, dus ik heb het nog niet helemaal gelezen of beluisterd, maar van wat ik er in de gauwigheid van gezien heb, denk ik dat het een compilatie is van Vincent en Theo, broeders in de kunst en de meesterlijke audiotour die Groothof voor het Van Gogh Museum gemaakt heeft. Vanaf 9 februari draait er trouwens ook een nieuwe Van Goghfilm in het Omniversum. Boek erbij, nog een bezoekje aan het museum en we zitten er weer helemaal in.

De allermooiste: De aankomst van Shaun Tan. Een migrant, nee, de migrant, de universele migrant, arriveert in zijn nieuwe land. Een duizelingwekkend mooie weergave van de gevoelens van iemand die alles achtergelaten heeft en opnieuw begint in een ander land. Tans eigen vader emigreerde van Maleisië naar Australië, maar het verhaal is dat van een willekeurig mens in een willekeurig land. De ontreddering van de man in zijn nieuwe land is voelbaar tot in je botten – hoop en onbegrip opgetekend in beeldschone beelden.

Ten slotte heb ik Zsa Zsa gekocht, het tweede boek van Janneke Schotveld, de schrijfster van Villa Fien. Veel goede berichten over gehoord, het wordt ons volgende voorleesboek. We zijn op het moment nog bezig in Koning van Katoren, maar dat is bijna uit, omdat Philip en Jet iedere minuut aangrijpen om eruit voorgelezen te worden. Het was vroeger een van mijn lievelingsboeken. Blijft prachtig natuurlijk.